تبلیغات
به یاد محله و خاطرات گذشته - محله اهراب تبریز
یکشنبه 28 خرداد 1391

محله اهراب تبریز

   نوشته شده توسط: سید ابوالفضل معصومی    

محله اهراب  

از معتبرترین و معروفترین محلات بیست وچهار گانه تبریز یکی هم اهراب است با مردمی توانگر و ثروتمند، انسانهای وارسته و جوانمردان بنام که اسم محله اهراب در میان مردم تبریز همواره با نیکی و نیک مردی اهالی آن مشهور و معروف بود و مردانی از این محله برخاستند که بیشتر آنها نامدار روزگار بودند....


اهراب  از شمال به محله ویجویه (ورجی) و میار میار و قراآغاج از جنوب و شرق به محله لیلاوا و از جنوب به باغات و محله گزران(گارزان) محدود بود.مرکزش سنگک پز خانه میانی (آرا چورک چی خانا) بود و خیابان خیام از شمال به جنوب این محله رادو بخش جدا می کرد . بخش غربی آن مرتبط بود به باغات وزیرآباد و شاووا و بخش شرقی محله اهراب چسبیده است به منطقه ارمنی نشین تبریز ویا خیابان بارون آواک  و از قدیم چشمه باشی اهراب یکی از مراکز مهم این محله بود.

محله اهراب را هشت مسجد بود که معروفترین آنها( مسجد ملا علی اکبر) مسجد ملا حسین، مسجد نجف بیگ نایب   مسجد وزیرآ باد و مسجد گازران می توان نام برد.

آبشخور این محله قنات خواجه میجان (خواجه مرجان) و خامت خان(خان محمد خان) نام داشتند.

اهراب دو قبرستان معروف داشت، یکی قبرستان گجیل که در سال 1304 به بعد در زمان استانداری و فرماندهی لشکر شمال غرب توسط امیر لشکر عبدالله خان طهماسبی به باغ گلستان تبدیل شد که اینک گردشگاه عمومی مردم شهر است و دیگر قورستان شاووا (شاه آباد). قبرستان گجیل از مزارات معروف شهر قدیم تبریز بوده است که درباره آن مطالبی نوشته شده است کلمه گجیل در برهان قاطع به فتح اول بر وزن رجیل به معنی محله و قبرستانی در تبریز آمده است.

معمران این محله از پدران خود، سینه به سینه مساحت این قبرستان را 60 خروار زمین روایت می کردند و قسمتی از آبادی های محلات ویجویه (ورجی)، اهراب، کوچه باغ و میار میار(مهاد میهن) را در خاک آن می دانند. از همین قبرستان عرصه وسیعی که مساحت آن با تخمین بعضی از مساحان محل 12 خروار یا بیشتر بود( هر من تبریز از نظر مساحی زمین 163 متر و هر خروار زمین 16 هزار و 300 متر مربع می شود) تا این اواخر به این نام یعنی گجیل شهرت داشت و شهرداری تبریز در اوایل سلطنت رضاشاه به دستور امیر لشگر طهماسبی تمام معابر آن محل را تخریب و هر چه از لوح و سنگ قبور در آنجا بود بیرون ریخت و به تدریج باغی معروف و گردشگاهی در مرکز شهر به وجود آورد که از چهار طرف باغ، خیابانها و ابنیه و عماراتی در آن محل احداث نمود.

نام اهراب

در تبریز پنج محله قدیمی بود چون سرخاب، سیلاب، چرنداب، گراب که پسوند آنها به کلمه آب ختم می شد که اهراب هم یکی از آنهابود. لغت اهراب از دو بخش( اهر+آب) ساخته شده است اهر در لغت به معنای درخت زبان گنجشک آمده است. یعنی درختان زبان گنجشکی که در کنار آب باشند یا زمینی و منطقه ای که سراسرش پوشیده از درخت زبان گنجشک (قوش دیلی) است آن هم کنار آب.

با توجه به چند مسئله ترکیبات و اجزا و نام محله اهراب مشخص میشود:

1-    این محله از روزگاران بسیار قدیم پوشیده از درخت جنگلی زبان گنجشک بود که درخت سخت چوب و قیمتی داشت به زبان ترکی آذری(قوش دیلی)

2-    قرائن و شواهد نشان می دهد که روزگاری که سراسر جنوب تبریز پوشیده از بیشه زار و جنگل بود محله اهراب و مناطق محدوده آن نیز پوشیده از این درخت بود. در مورد جنگل بودن جنوب تبریز در ارتفاعات یانق داغ استناد شود به نوشته بعضی از جهانگردانی که به تبریز آمده و اوضاع طبیعی و موقعیت تبریز را به دقت مطالعه و تحقیق نموده و نوشته اند که سراسر جنوب شهر تبریز را جنگل و بیشه زار فرا گرفته بود در این مورد راولین سون مینویسد:

... باغها و میوه خانه هایی که در حاشیه سردرود در راسته کوهپایه ها قرار دارد بسیار پهناور است اما با این همه، وسعت و روزبهی کنونی آن فقط پرتو ضعیفی از رونق و غنای پیشین این ناحیه است زیرا روزگاری حومه شهر تبریز تا این مکان امتداد می یافت و تمامی این زمینها پوشیده از بیشه و جنگل بود که تمیز مرز بین یک دهکده و دهکده مجاور امکان نداشت.

راولین سون در سال 1834 میلادی در تبریز بوده در نوشته های خود سراسر جنوب تبریز را جنگل و بیشه دیده است و تعدادی از جهانگردان خارجی نیز در خاطرات خود این مطلب را نوشته اند که وقتی از گردنه صوفیان، تبریز را تماشا کردیم دوساختمان بلند دیدیم به رنگ زرد آجری بسیار با شکوه ( ارگ علیشاه و مسجد کبود) که در انبوهی از سبزینه که سراسر کوهها و حومه تبریز را پوشانیده بود به زیبایی به چشم می خوردند.

از طرفی، در شرح حال فضل الله نعیمی آمده که هواداران او را در تبریز از محله چرنداب و اهراب ویجویه رانده بسوی کوه یانق داغ که پوشیده از جنگل بود فراری دادند و همگی آنان را به دستور پادشاه در آتش جنگل سوزانیدند، یعنی جنگل جنوب تبریز را آتش زدند و هواداران فضل الله نعیمی از فرقه حروفیه را زنده زنده سوزاندند. پس زمانی جنوب تبریز را جنگل و بیشه زار انبوه فرا گرفته بود، دور از واقعیت نخواهد بود که محله اهراب در جنوب تبریز پوشیده از درخت جنگلی بوده به همین نظر نام اهراب به خود گرفته است.

3-به گواهی اکثر مورخان، تبریز دارای صدها چشمه و قنات و آبهای روان بود و به طور حتم و یقین علت بوجود آمدن تبریز در این جلگه رسوبی حاصلخیز در اثر وجود آب بوده است در درجه اول، علت اجتماع مردم در چند هزار سال پیش در این قسمت از آذربایجان جریان آبها در اشکال مختلف و وجود باغات سرسبز و آباد می باشد.

بنابراین، بی مناسب نبوده است که در نامگذاری محلات از پسوند آب به علت ارزش و اهمیت آن استفاده شده است که اهراب هم یکی از اینها است. پس نتیجه می شود وجود آب فراوان سرچشمه گرفته و جاری شده از کوههای جنوبی تبریز با پیشکوههای سهند در تاسیس این محله به نام اهراب کاملا امر مسلم و صحیحی می باشد، یعنی اهراب جائی که در کنار آبهای روان آن درختان زبان گنجشک فراوان روئیده است.

4-حاصلخیزی خاک محله اهراب و توابع آن یعنی کوی گزران، باغات وزیر آباد، زنگوله باغ، شاووا، باغات امامی، طباطبائی و غیره از عوامل رونق و وجود این محله بوده است و تا 50 سال پیش یعنی زمانی که این همه باغات آباد و حاصلخیز و پرنعمت به یغما نرفته و این چنین نابود نشده بود محله اهراب و گزران از زیباترین، خوش آب و هواترین و معتبرترین محلات تبریز بوده و کماکان نیز همان اعتبار و اهمیت تاریخی را دارد.

  منابع استفاده شده در این مطلب :

خاماچی، بهروز. محلات تاریخی و قدیمی تبریز. تبریز: روابط عمومی شهرداری منطقه۳ تبریز.     


معارف دوستان محله اهراب در رقابت ایجاد مدارس جدید

از وقایع قابل ذکر و بسیار ارزشمند در اول مشروطیت تشریک مساعی روشنفکران محلات شهر در برقراری و ایجاد مدارس تبریز است. در هر محله ای جمعی از فرهنگ دوستان و معارف پروران و صاحبان نفوذ و وجوه اهالی جمع شده هیئت هایی تشکیل دادند که مدارس را در برابر فشارهای خارجی و جوهّال و فتنه گران ضد علم و دانش حفظ کنند.

به طوری که در کتاب تاریخ فرهنگ آذربایجان آمده، انجمن معارف در سال 1318 قمری یا 1279 شمسی تشکیل یافت ولی انعکاس سوء آن در سال 1321 قمری یا 1282 شمسی به ظهور رسید و با اغوا و تحریک مغرضان، در این سال به بهانه اخراج مسیوپریم و تعطیل میخانه ها، مدارس جدید نیز غارت گردید و به تحریک عده ای روحانی نما از محمد علی شاه حکم و نامه ای رسید که دستور دادند میخانه ها و مدارس جدید تعطیل شوند( میخانه با مدرسه از نظر فتنه گران یکسان بود) ولی این واقعه از همت معارف دوستان نکاست. باز در سال 1322، شروع به تاسیس مدارس جدید کردند، این بار در صدد بر آمدند در مقابل حمله مخالفین، سنگرهای مستحکم ترتیب دهند بدین جهت پس از استقرار مشروطیت و تغییر رژیم محمد علیشاهی، در هر مرحله ای از تبریز هیئت هایی فرهنگی تشکیل یافت که مدارس جدیدی را تاسیس نمایند و مدارس سابق را حفظ کنند یکی از هیئت های بسیار مهم هیئت معارفی محله نوبر بود.

در میان هیئت های قابل توجه معارف تبریز از همه پیشرفته تر، هیئت معارف محله اهراب بود. این هیئت نیز مدرسه(حیات) را در میان دو محله اهراب و لیلاوا در سال 1327 ه.ق تاسیس نمود و مخارج آن را متعهد شد. اسامی اعضای این هیئت و مؤسسین مدرسه حیات و بزرگان معارف پرور محله اهراب و لیلاوا بدین قرار است:

حاج شیخ علی اکبر خامنه ای، حاج محمد علی اهرابی، حاج محمد صادق قازانچائی ، میرزا حسین واعظ، حاج میرزا آقا فرشی، آقای میر علی اکبر سراج.

 

 

  واقعه اهراب:

در روز دوشنبه نوزدهم شهر رجب المرجب 1326 قمری وقت طلوع آفتاب، صدای شلیک تفنگ از جانب اهراب برخاست و رفته رفته زیاد شد. معلوم گردید که مجاهدین در محله اهراب با کربلایی محمد نایب و برادرش نایب علی اهرابی جنگ می نمایند و کیفیت ایشان این که: این دو برادر رشید از جوانان دلیر و اولاد بزرگ تبریز محسوب می شوند، چنانکه کسی را قوه رد قول ایشان نبود و شهامتشان در دل مردم (چنان) جاگیر شده که کسی را قوه نفس کشیدن در برابرشان نه.

ولی در ظاهر، برادر بزرگ با مردم سلوک خوبی داشت و همسایه و اهل محل را ایذ و اذیت نمی کرد و خوب نگهداری می نمود و در بعضی موارد حمایت و طرفداری از آنها می نمود. امّا در بلوای بزرگ از ملت کناره جویی نموده و می گفت به این کارها رجوعی ندارم، نه به ضرر ملت هستم و نه به حمایت. در خانه خود مینشینم، ولی در باطن بنای تخلف با ملت گذاشته به قدر سی نفر تفنگچی به سر خود جمع کرده بود و نمی گذاشت مجاهدین اهراب تفنگ برداشته به ملت حمایت نمایند. چون اهراب از محل دعوا دور است و تیر رس نیست و همسایه ارمنستان است، متمولین و اشخاصی که در محل جنگ خانه داشتند رفتند در اهراب منزل گرفتند و در تحت حمایت این دو برادر شدند.

چون در این ایام برای مجاهدین خرج لازم بود از تجار و اهالی محله جات کمیسیونی قرار داده بودند که به قدر قوه، از هر کس اعانه گرفته و خرج مجاهدین شود. از کمیسیون چند دفعه قبض نوشتند به معتمدین اهراب و یک یا دو نفر تفنگچی مجاهد فرستادند( که وجه) دریافت نمایند، این دو برادر تفنگچی ها را گرفته، نگذاشتند وجه وصول شود و ثانیا خیال داشتند از اطراف و جوانب تفنگچی به سر خود جمع نمایند و با ملت مثل رحیم خان و شجاع نظام رفتار نمایند.

جناب سردار(ستارخان) هر چه در خفیه و ظاهرا دلیل و نصیحت نمودند قبول نکردند جناب سردار فرمودند:

برادرا، صاحب غیرت و حمیّت امروز باید حمایت ملت نماید نه اینکه به ضرر ایشان حرکت کند. مرا محاله حمایت نداری به ضرر ملت هم مباش و هر چه نصایح مشفقانه نمودند قبول نشد و از احکام حجج الاسلام که فرموده اند:

حمایت به مشروطه به منزله حمایت شهدای کربلا می باشد( شهدایی) که در پیش روی امام حسین علیه السلام شهید شده اند و مخالفین به منزله لشکر ابن سعد که به روی مبارک جناب سیدالشهدا تیر انداخته؛ فرستادند که این، حکم علمای اعلام ماست و اطاعت ایشان واجب است باز قبول ننموده و پاره اش کرد. مجاهدین با غیرت که دیدند حجت تمام شده و( طرف) در مقام انکار ایستاده، دفع ایشان را الزام امور دانسته، یورش بردند و این صدای تیراندازی از دو جانب می باشد در این ایام در جمیع بندرهای محله اهراب، از اهالی یکهزار تومان جمع کرده، دروازه محکم گذاشته، محله را(به صورت) یک قلعه محکم قرار داده بودند. مجاهدین از جانب لیلاوا و قبرستان گجیل( آن محله را) احاطه نموده یورش بردند. آن دروازه بیرون مهاد میهن است و در پیش آن دروازه یک مسجدی است نزدیکی دروازه اهراب، (مجاهدین) از پشت مسجد داخل شدند و از در مسجد زدند، حلقه رزه دروازه یا درب مسجد پاره شد، آنگاه خودشان را به (درون محله) انداختند و دروازه را گشادند.

تفنگچیان کربلای نایب محمد در دروازه بودند و تیر می انداختند، فرار نمودند و از آنجا گریختند و مجاهدین شلیک کنان دور خانه کربلای محمد را گرفتند بعد از زد و خورد بسیار از جانب قبرستان گجیل، هر دو برادر خارج شدند و یک نفر مجاهد را با گلوله از پا در آوردند و به جانب محله کوچه باغ فرار نمودند. داخل خانه و باغچه های آنجا شده از اینجا و به آنجا خودشان را می انداختند.

مجاهدین از عقب ایشان در رسیده بعد از جستجوی بسیار هر دو را پیدا کردند و بعد از زد و خورد دوباره، هر دو را مقتول نمودند و مراجعت کردند و به خانه و باغچه اش آتش زدند نایب علی اهرابی را حسن خان هشترودی در عوض خون مجاهد با گلوله زده بود و نایب محمد در حین فرار و تیر اندازی دچار دو گلوله کاری شده از پا در افتاد.

بعد از اتمام عمل ایشان جناب سردار منادی فرستادند و در محله اهراب ندا نمود:

.... وای به حال آن مجاهدی که در این محله به کسی اذیت و آزار نماید، همه اهالی برادرند، برادر مایند اگر یکی از مجاهدین خلافی نماید به جزایش خواهم رسانید. و محله را به ریش سفیدان و رئیس مجاهدین آنجا، جنابان حاجی محمد و آقا مشهدی هاشم سپردند و فرمودند ذره ای اگر خلاف قاعدگی شود شما را مسئول می دانم. همه اهالی اهراب آسوده و دعاگو شدند.

و این روز جناب مستطاب ثقه الاسلام که بی طرف و در خانه خود گوشه نشین شده بود با هیئت اردبیل، در اهراب به خانه حاجی محمد علی اهرابی تشریف آوردند.

صبح، مجاهدین محله اهراب، مسلح و غیر مسلح، که چندی بود تحت الشعاع مانعیت نایب محمد واقع شده بودند به قدر دویست و پنجاه نفر آمدند به حضور جناب سردار و از سان گذشتند، هر کس تفنگ نداشت، تفنگ گرفته، در جرگه مجاهدین ایستاد و از محله باغمیشه مجددا به قدر سی نفر مجاهد آمده تفنگ گرفتند.

 

خاماچی، بهروز. محلات تاریخی و قدیمی تبریز. تبریز: روابط عمومی شهرداری منطقه۳ تبریز.۱۳۸۱،ص۳۷تا


best way to take cialis for best results
یکشنبه 2 تیر 1398 09:32 ب.ظ

Appreciate it. Lots of data!

cialis 5 mg scheda tecnica cialis pills in singapore only best offers 100mg cialis cialis 20 mg cut in half buy online cialis 5mg cheap cialis cialis pas cher paris cialis pas cher paris trusted tabled cialis softabs purchase once a day cialis
price of cialis
یکشنبه 2 تیر 1398 06:19 ق.ظ

You actually reported that wonderfully!
prezzo di cialis in bulgaria prescription doctor cialis only now cialis 20 mg cialis rezeptfrei cialis para que sirve rx cialis para comprar generic cialis at walmart purchase once a day cialis cialis 20 mg best price cialis rezeptfrei sterreich
http://lieprofes.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 01:43 ب.ظ

Regards, Lots of info.

cialis kaufen ou acheter du cialis pas cher cialis generico en mexico tadalafil 20 mg non 5 mg cialis generici cialis 20 mg cost cialis dosage recommendations cialis 5mg viagra vs cialis cialis generico postepay
cialis super active
جمعه 31 خرداد 1398 09:49 ب.ظ

Fantastic postings. Appreciate it!
canadian cialis cipla cialis online cialis online holland we choice free trial of cialis buy generic cialis cialis with 2 days delivery we use it 50 mg cialis dose side effects of cialis cialis 10 doctissimo safe site to buy cialis online
Generic cialis
جمعه 31 خرداد 1398 06:08 ق.ظ

You definitely made your point!
only best offers 100mg cialis cialis pills price each we use it cialis online store cialis dose 30mg acquistare cialis internet cialis sans ordonnance side effects of cialis get cheap cialis prices for cialis 50mg how to buy cialis online usa
http://raseemme.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 12:53 ب.ظ

With thanks. I enjoy it.
enter site very cheap cialis cialis baratos compran uk cialis 5 mg cialis prices in england canadian drugs generic cialis cialis 5 mg schweiz we recommend cialis best buy cialis price in bangalore cialis patentablauf in deutschland safe dosage for cialis
Cialis canada
چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:48 ب.ظ

Awesome info. Regards.
achat cialis en suisse comprar cialis 10 espa241a costo in farmacia cialis legalidad de comprar cialis cost of cialis cvs cialis side effects comprar cialis 10 espa241a cialis wir preise cialis 20 mg cost enter site 20 mg cialis cost
http://wabuttnas.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 02:37 ق.ظ

You actually revealed it well!
online prescriptions cialis cialis australia org cialis super acti we recommend cialis info cialis pills boards cialis pills achat cialis en suisse cipla cialis online cialis canadian drugs cialis ahumada
http://myaclerti.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 03:59 ق.ظ

Amazing information. Thanks a lot.
chinese cialis 50 mg we recommend cialis info cialis flussig warnings for cialis generic cialis levitra comprar cialis navarr buy cialis cialis sale online cialis for sale generic cialis 20mg tablets
http://pearsaru.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 01:06 ب.ظ

Thank you! Good information!
cialis canadian drugs best generic drugs cialis tadalafilo cialis sicuro in linea cialis generico cialis side effects dangers ou trouver cialis sur le net india cialis 100mg cost buy cialis online non 5 mg cialis generici
Buy cialis
یکشنبه 26 خرداد 1398 11:03 ب.ظ

You actually stated that very well!
cialis 20 mg cialis rckenschmerzen cialis 30 day trial coupon buy cialis order a sample of cialis cialis 10 doctissimo buying cialis in colombia price cialis per pill callus cialis 20 mg
cialis generika in deutschland kaufen
یکشنبه 26 خرداد 1398 08:34 ق.ظ

Nicely put. Regards.
prezzo cialis a buon mercato cialis 10 doctissimo buying cialis in colombia link for you cialis price safe site to buy cialis online where do you buy cialis tadalafil price cialis best cialis from canada buy cialis online nz
http://fleapletalk.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 07:05 ب.ظ

Appreciate it! A lot of tips!

cialis for sale generic cialis 20mg tablets generic cialis at walmart generico cialis mexico warnings for cialis cialis purchasing buy cialis online cheapest free generic cialis buy cialis online dosagem ideal cialis
cialis usa cost
شنبه 25 خرداد 1398 04:43 ق.ظ

With thanks. Fantastic information.
cialis qualitat where to buy cialis in ontario dosagem ideal cialis cialis professional yohimbe how to buy cialis online usa tadalafil cialis side effects cialis usa cost cialis reviews 5 mg cialis coupon printable
erectile pump youtube
جمعه 24 خرداد 1398 01:20 ق.ظ
erectile dysfunction ed men http://viagralim.us erectile dysfunction ed men !
I enjoy what you guys are usually up too. Such clever work and coverage! Keep up the awesome works guys I've you guys to my personal blogroll.
Buy cialis online
پنجشنبه 23 خرداد 1398 10:41 ق.ظ

Regards! I appreciate it!
200 cialis coupon sublingual cialis online we use it 50 mg cialis dose achat cialis en itali cialis kamagra levitra enter site 20 mg cialis cost cialis generico postepay cialis et insomni link for you cialis price comprar cialis navarr
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 07:51 ب.ظ

With thanks. I value this.
only now cialis 20 mg cialis 100mg suppliers only now cialis 20 mg low cost cialis 20mg cialis daily dose generic cialis kaufen deutschland cialis online buy cialis online nz precios de cialis generico cost of cialis cvs
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 02:03 ب.ظ

Really quite a lot of good info.
cost of cialis cvs cialis professional yohimbe generic cialis review uk cialis coupon 200 cialis coupon cialis kaufen wo cialis coupon click here to buy cialis cialis reviews are there generic cialis
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 08:30 ق.ظ

Amazing quite a lot of superb info.
order a sample of cialis viagra or cialis legalidad de comprar cialis acheter cialis meilleur pri get cheap cialis cialis for bph cialis ahumada cheap cialis canadian drugs generic cialis cialis farmacias guadalajara
https://www.protekgroup.com/ru/ecology
سه شنبه 27 فروردین 1398 10:49 ب.ظ
スーパーコピーブランド、スーパーコピー時計激安通販優良店!
https://www.nederlandinn.nl/algemene-voorwaarden/
سه شنبه 27 فروردین 1398 10:48 ب.ظ
iphone8ケースコピー
http://opticaporlacara.com/tag/africa/
سه شنبه 27 فروردین 1398 10:48 ب.ظ
スーパーコピーブランド
http://www.centrumkb.pl/2017/
دوشنبه 26 فروردین 1398 06:51 ب.ظ
スーパーコピー ,スーパーコピー財布バッグ,時計,シャネル,ベルト,ルイヴィトン 激安アクセサリー通販
http://www.centrumkb.pl/2017/ http://www.centrumkb.pl/2017/
https://www.kidsupfrontvancouver.com/donate/
دوشنبه 26 فروردین 1398 06:47 ب.ظ
ブランドスーパーコピー - ブランドコピー財布、スーパー
https://www.kidsupfrontvancouver.com/donate/ https://www.kidsupfrontvancouver.com/donate/
http://canadianpharmacyonl.com/
شنبه 24 فروردین 1398 02:30 ق.ظ

Kudos. Good stuff.
canadian medications canada drug pharmacy drugs for sale drugstore online reviews pharmacy canada canada drug pharmacy is trust pharmacy in canada legitimate canadian discount pharmacies in ocala fl online pharmacies legitimate canadian medications, liraglutide
http://www.schott-systeme.de/index.php?lang=de
شنبه 17 فروردین 1398 07:51 ق.ظ
ブランドコピー代引き,ルイヴィトン スーパーコピー 代引き激安販売店!
Buy generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 09:06 ق.ظ

Wow many of great facts!
safe dosage for cialis chinese cialis 50 mg cialis arginine interactio generic cialis 20mg tablets cialis bula pastillas cialis y alcoho cialis baratos compran uk 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis generico cialis without a doctor's prescription
buy cialis online no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:54 ب.ظ

You said it adequately.!
fast cialis online tadalafil 10 mg cialis usa cost acheter cialis kamagra generic cialis review uk cialis for sale in europa cialis kaufen prices on cialis 10 mg acquisto online cialis cialis usa cost
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 04:50 ق.ظ

Terrific posts, With thanks!
cialis taglich cialis professional yohimbe generic cialis review uk acheter cialis meilleur pri safe site to buy cialis online cialis daily reviews calis estudios de cialis genricos purchase once a day cialis cialis en 24 hora
buy cialis pills
سه شنبه 13 آذر 1397 05:39 ب.ظ

You said it adequately.!
cialis farmacias guadalajara cialis tadalafil online cialis uk next day cialis en 24 hora cialis 20 mg cost cialis wir preise cialis online deutschland achat cialis en europe buy cialis online viagra vs cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30